روش‌های تحقیق در ارتباطات؛ جلد چهارم

در جلدهای قبلی روش‌های تحقیق در حوزه ارتباطات را با ۲ الگو یا پارادایم کمی (مجلد اول) وكيفى (مجلد دوم) مورد مطالعه قرار گرفت. شاید تداوم این روش‌ها تا اندازه‌ای شکل یا ترتیب ارائه روش‌ها را بر هم بزند؛ اما در شرایط کنونی در مسیر تداوم فعالیت‌های قبلی به روش‌های تحقیق در ارتباطات با محوریت روش‌های میدانی پرداخته می‌شود. روش‌های میدانی در زمره پژوهش‌های کیفی است که البته مباحثی مربوط به این الگو و روش‌های آن در کتاب دیگر نگارنده راهنمای عملی آماده‌سازی طرح‌نامه برای روش‌های کیفی آمده است و در این اثر در حد بسیار محدود به روش‌های با پارادایم یا الگوی کیفی اشاره می‌شود.

در این جلد با توجه به دامنه روش‌های مطرح در عرصه تحقیقات ارتباطی و کاربست‌های این پژوهش‌ها در مطالعه ارتباطات و رسانه‌ها و نیازهای پژوهشگران این عرصه به ۵ روش تحقیق به شرح زیر پرداخته می‌شود. تحقیق میدانی (Field Research)، روش مشاهده میدانی (Field Observation Method)، روش مردم‌نگاری روی‌خط (Netnography Method)، روش مطالعه موردی (Case Study Method) و روش مردم‌شناسی (Ethnomethodology). تلاش شده است تا مباحث برای سهولت بهره‌برداری در عین طرح زمینه‌های نظری به بعد عملی پژوهش و شیوه‌های اجرای روش نیز معطوف باشد.

مجموعه‌ای که در پیش رو دارید حاصل تجارب نگارنده در بکارگیری روش‌های مذکور در عرصه پژوهش‌های ارتباطی در بیش از ۳ دهه گذشته است. پیش از این نیز 3 مجلد از روش‌های تحقیق در ارتباطات انتشار یافته بود که این اثر نیز در تداوم پرداختن به مجموعه روش‌های قابل استفاده در حوزه ارتباطات و رسانه ها است. بخش‌هایی از این مجلد به شکل روایی (تصنیف) است؛ زیرا محصول برگزاری کارگاه‌هایی در این عرصه در مراکز تحقیقاتی بوده است که تا حد امکان اصلاح شده و عرضه گردیده است. البته مستندات کار و منابع نیز پیوست شده است.