کتاب محافظه‌کاری و دعوت به سنت کهن

در دوران مهمی از تاریخ جنبش محافظه کاری پس از جنگ، زندگی می‌کنیم. موضوعاتی که تا سال‌ها قابل بحث نبودند اینک در کانون گفتگوها قرار گرفته و از سویی دگرگونی‌های راهبردی و جمعیتی هم نقشه دنیا را در هم ریخته است. اینترنت و رسانه‌های جمعی فرایندهای سیاسی را مختل کرده‌اند و با کنار زدن فیلترهای رسمی راهی مستقیم به سوی هدف خود گشوده و دیگر همه چیز در بند یک تماس ساده انگشت با گوشی‌های هوشمند است. در چنین وضع و حالی دیگر نباید صعود ناگهانی آدم‌های بی‌ربط به بالاترین مناصب قدرت، ما را شگفت‌زده کند. به همین روال دیگر تعجبی هم ندارد وقتی می‌بینیم که جدایی نیروها بدل به دشمنی و ستیز میان آن‌ها شده و شاخه‌های دولت هر یک میکوشند دست پیش را در زمینه نفوذ و اعمال قدرت سیاسی بگیرند. نه لیبرال ها انتظار چنین وضعی را داشته اند و نه محافظه کاران ولی انگار این شرایط بیشتر به سود لیبرال‌ها درآمده چون می‌بینیم که رسانه‌ها و دانشگاه‌ها دست‌به‌دست هم داده و علیه پوپولیسم صف‌آرایی کرده‌اند. عنصری که همیشه تراز و موازنه فرآیندهای سیاسی را بر هم می‌زد.

شک نیست که در روزگار نو، محافظه‌کاری به مخمصه و تنگنایی محتوم در افتاده و نهادها، روندها و ارزش‌هایی که به آنها تکیه داشته یک‌به‌یک بی‌رنگ و محو می‌شوند. پس انگار الان بهترین وقتی است که باید به پیشینه محافظه‌کاری نگاهی دقیق بیندازیم تا دستگیرمان شود که اندیشمندان فلسفي اين نحله چه گفته و می‌اندیشیده‌اند. در این کتاب گفته خواهد شد که محافظه کاری از همان عصر روشنگری در مقام واکنشی لازم به فردگرایی افراطی لیبرال شکل گرفت و گفتمان آن هنوز هم مانند سرآغازش در سده هفدهم، واجد ارزش و ارج است. شک نیست که محافظه کاری در دوران اخیر همیشه حدودوثغور روشنی نداشته و منابع باوری و اهداف آن هم مبهم بوده است. وقتی نویسنده برای اولین بار متوجه شد که چه گرایش سیاسی‌ای دارد، محافظه‌کاری خود را در قامت جدال جهانی آزادی و تمامیت‌خواهی به او شناساند. البته که در این میان تفاوت‌های ظریف و همراستایی و ستیزها هم فراوان وجود داشت.

محافظه‌کاران سنتی و طرفداران بازار آزاد همیشه به خون هم تشنه بودند و تازه از همان زمان تا به حال در میان خود محافظه‌کاران اختلاف عقیده‌ای هم بر سر میزان دخالت دولت در امور فرهنگی جریان داشت. فرقی نمی‌کرد که کجای این گردونه باشی؛ چون در هر حال شکی نبود که چنین کشمکشی واقعا وجود دارد و نقطه آغاز یا پایان محافظه‌کاری در همان نقطه دفاع از جامعه آزاد و مقابله با تمامیت خواهی است که اگر محافظه‌کاری را اینگونه معنا کنیم و ببینیم، از جایگاه یک نظام روابط محدود و محلی برکشیده می‌شود و در مقام نهضتی جهانی می‌نشیند که ساحتی والا و گران‌قدر و نقشی پررنگ در آینده و سعادت نوع بشر دارد. با این حال محافظه‌کاری در سرشت خود یک جنبش و نهضت جهانی بین‌المللی نیست. این نحله، نهاد و طبع خود را از دل پرسش‌های بومی می‌گیرد و از حب و بغض‌هایی که در دل مکان و زمان مشخص و محدود شکوفا می‌شوند.