کتاب مقالات جلد دوم

موضوع «تزکیه» در قرآن کریم، هم با همین واژه و هم با تعبیر «تزکّی» مطرح شده است؛ واژه‌ای که در لغت به معنای پاک‌سازی خویش است و در نگاه اهل عرفان، به معنای بازگشت و صعود انسان به سوی خداوند تعبیر می‌شود. تزکیه، پاک کردن خویش برای بازیافتن کمالات از‌دست‌رفته و بیرون آمدن از حجاب‌هایی است که انسان را از قرب الهی دور ساخته‌اند.
این سیرِ بازگشت، مستلزم سه شناخت بنیادین است: نخست آن‌که انسان بداند چه بوده و منزلت اولیه او پیش از تنزل چه جایگاهی داشته است؛ دوم آن‌که اجمالاً دریابد چگونه به حیات دنیوی تنزل یافته و در حجاب‌ها گرفتار شده است؛ و سوم آن‌که منازل راه بازگشت، شهود و «فنا فی وجه‌الله» را بشناسد و بداند در مقام عمل چگونه باید به عبودیت و سلوک بپردازد.
مجموعه سه‌جلدی «مقالات» حاصل مباحث عارف عامل، مرحوم محمد شجاعی در همین زمینه است. کتاب حاضر که جلد نخست این مجموعه به‌شمار می‌آید، خواننده را با این سه پرسش بنیادین روبه‌رو می‌کند:
چه بوده‌ایم؟ چه گشته‌ایم؟ و چه می‌توانیم باشیم؟